Tarihe Giriş


Tarihe yardımcı bilim dalları

  • Coğrafya: Yer bilimi
  • Arkeoloji: Yazı bilimi
  • Nümizmatik: Para bilimi
  • Kronoloji: Zaman bilimi
  • Palaografya: Eski yazıları inceler
  • Antropoloji: Irk bilimi
  • Epigrafya: Yazı, kitabe inceler
  • Diplomatik: Eski siyasi ant. inceler
  • Heraldik: Arma bilimi
  • Etnografya: Kültür bilimi
  • Sosyoloji: Toplum bilimi
  • Filoloji: Dil bilimi

Tarih araştırmalarında yöntem

  1. Tarama (Kaynak Arama): Tarihi olayların açıklanmasında bize yardımcı olan verilerdir. Tarihi bir olayla ilgili bilgi veren her türlü malzeme kaynak olarak adlandırılır. Tarihin kaynakları birbirinden farklı niteliklere ve özelliklere sahiptir.
  2. Tasnif (Sınıflandırma): Toplanan verilerin bir sistem dahilinde sınıflandırılması aşamasıdır.
  3. Tahlil (Çözümleme): Tahlil, elde edilen bilgi ve verilerin kaynak değeri açısından yeterliliğinin araştırılmasıdır. Sınıflandırılan bilgilerin içeriği değerlendirmeye alınır. Bilginin nesnel ve güvenilir olmasına dikkat edilir. Eldeki malzeme kullanılabilir hale getirilir.
  4. Tenkit (Eleştiri): Bilgi ve eserin kullanılmasında yanlış ve sınırlı bilgi olabilir. Yazarın olaya farklı bakması, algılaması mümkündür. Yazılı kaynakların doğruluk derecesi güvenirliği diğer kaynaklarla olan uyumu gözden geçirilir.
  5. Terkip (Sentez): Bilgi ve verilerin bir araya getirilmesidir. Tüm veriler esere dönüştürülmek üzere gözden geçirilir. Eserin hangi sıraya göre yapılandırılacağı belirlenir ve eksikliği duyulan bilgiler tamamlanır ve fazla olanlar çıkarılır ve eserin yazımına geçilir.

Yazılış şekillerine göre tarih

  1. Hikayeci tarih: Olaylar anlatılırken efsanelere yer verilir. Öncüsü ise Heredot’tur. Eseri Historia’dır.
  2. Öğretici (Pragmatik) tarih: Yaşanmış olaylardan ders çıkarmak amaçlıdır. Öncüsü ise Thukydides’tir.
  3. Sosyal tarih: Geçmişte yaşanan olayları o dönemin şartlarıyla toplumsal, kültürel açıdan ele alıp inceleyen tarih anlayışıdır.
  4. Araştırmacı tarih: Olayları neden-sonuç ilişkisi içerisinde belgelere dayalı olarak açıklayan tarih anlayışıdır.

Not: İslam tarihinin ilk hikayeci tarihçisi Taberi’dir. Osmanlı döneminin ilk vakanüvisti Halepli Mustafa Naim Efendi’dir. Cumhuriyet döneminin ilk vakanüvisti ise Gazi Mustafa Kemal Atatürk’tür.


Rıdvan Atmaca

Ben Rıdvan Atmaca. 2003 Bursa doğumluyum. Teknoloji, gündem, tarih konularına meraklıyım. Araştırma yapmak ve öğrenmek en büyük tutkum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir